Energiecoöperaties draaien grotendeels op betrokken buurtbewoners en vrijwilligers. Maar veel coöperaties merken hetzelfde: de gemiddelde leeftijd loopt op, en jongeren weten vaak niet eens wat een energiecoöperatie doet, laat staan hoe ze er zelf een rol in kunnen spelen.

Julia Morauw, ondertussen afgestudeerd student communicatiewetenschappen met een minor Sustainability aan de VU, werkte via EnergieStudent als junior communicatiemedewerker bij Zuiderlicht, een energiecoöperatie in Amsterdam. Wat begon met meelezen, social media en presentaties voorbereiden, groeide uit tot een project waarin studenten zelf werden ingezet om de coöperatie dichter bij een jongere doelgroep te brengen.

Een dak vol dilemma's

Het concrete probleem kwam van de VU in Amsterdam. Op het sportcomplex van de universiteit lagen zonnepanelen, maar de VU had maar de helft van het dak nodig voor het eigen energieverbruik. De andere helft van de panelen, van de coöperatie zelf, leverde stroom op die niet direct teruggeleverd kon worden aan het pand. Er moest dus iets anders mee gebeuren.

In plaats van dit probleem zelf op te lossen, legde Zuiderlicht de vraag terug bij de doelgroep die er het dichtst bovenop zat: de studenten. Kunnen jullie bedenken waar die stroom wél heen kan? Denk aan een buurthuis in de buurt, laadpalen voor elektrische fietsen of deelauto's, of een heel ander lokaal plan.

Belangrijkste inzichten uit het traject:

- Energiecoöperaties zijn voor veel jongeren een vaag en onbekend begrip, de eerste stap is uitleggen wat een coöperatie eigenlijk doet.
- Een concreet, tastbaar probleem (een dak vol overtollige stroom) werkt beter om studenten te motiveren dan een abstract duurzaamheidsverhaal.
- Theorie uit de collegebanken verschilt van project tot project: een zonneproject vraagt om andere afwegingen dan een windproject.

Van collegebanken naar projectleiderschap

Wat begon als een opdracht over een dak vol zonnepanelen, groeide uit tot een breder programma. Julia gaf samen met collega's gastcolleges aan de VU, binnen een minor waarin studenten al met duurzaamheid bezig waren. Daarnaast ontwikkelde Zuiderlicht een verkorte versie van de eigen projectleiderstraining, speciaal voor studenten die zich verder wilden verdiepen in het opzetten van een zonneproject.

Het resultaat: een aantal studenten rondde het hele traject af en is nu in staat om zelf een zonneproject mee te helpen opzetten. 

Wat de opdracht opleverde

Voor Julia persoonlijk was het de eerste echte kennismaking met duurzaamheidscommunicatie: niet de theorie uit de boeken, maar de praktijk van mensen daadwerkelijk in beweging krijgen. "Je leert een manier van denken uit alle theorieën en artikelen die je hebt gelezen, maar in de praktijk zitten er veel meer nuances dan in het boek staan," vertelt Julia.

Vooral het motiveren van mensen bleek complexer dan gedacht. Energiecoöperaties hebben vaak te maken met vooroordelen of onwetendheid, en het ombuigen van dat beeld vraagt om geduld en een andere aanpak dan een puur inhoudelijk verhaal.

Een kleine wereld

Inmiddels werkt Julia in de marketing binnen de energietransitie, een vervolg dat rechtstreeks voortkomt uit de kennis en het netwerk opgedaan bij Zuiderlicht. "Ik denk niet dat ik anders in de energiewereld terechtgekomen was," zegt Julia. De coöperatieve gedachte, ooit onbekend terrein, is inmiddels vertrouwd fundament voor het dagelijkse werk.

Wat blijft hangen, is vooral hoe klein de wereld van energiecoöperaties is. Mensen die Julia tijdens de opdracht tegenkwam, duiken later opnieuw op, bij een ander project, een ander gesprek, een andere coöperatie. Zoals Julia het zelf samenvat: "Het is echt een kleine wereld. Maar wel een wereld waar je, als je er eenmaal in zit, alleen maar meer over wilt leren."